Veilig verplaatsen in bed begint met de juiste keuze
Van Praktijkrichtlijn naar passend hulpmiddel, vaardig gebruik en duurzame borging.
Verplaatsen in bed behoort tot de fysiek zwaarste handelingen in de zorg. Denk aan hogerop plaatsen, draaien, zijwaarts verplaatsen of ondersteunen tijdens de verzorging. Wanneer een cliënt onvoldoende kan meebewegen, kan de lichamelijke belasting van de zorgverlener snel oplopen.
De landelijke Praktijkrichtlijn ‘Verplaatsen in bed’ is daar duidelijk over:
“Als een cliënt steun of hulp nodig heeft bij verplaatsingen binnen het bed [...] zijn een elektrisch hoog-laagbed en glij/rolmateriaal nodig.”
Cliëntgericht
Veilig
Methodisch
Duurzaam
Elektrisch verstelbare hoog-laag bed
Elektrisch verstelbare hoog-laagbedden zijn meestal aanwezig. Bij glijmateriaal is echter nog verbetering mogelijk. Het hulpmiddel ontbreekt, is niet direct beschikbaar, past niet goed bij de cliëntsituatie of wordt niet op de juiste manier gebruikt.
Daarom is alleen vragen of er glijmateriaal aanwezig is niet voldoende. Het gaat er ook om of:
- voor de cliënt het juiste hulpmiddel is gekozen;
- het hulpmiddel past bij de benodigde beweging;
- de cliënt zo veel mogelijk zelf kan meebewegen;
- medewerkers het hulpmiddel goed gebruiken;
- de werkwijze bekend is en wordt geëvalueerd.
Eerst onderzoeken, dan kiezen
Bij Vita-Care beginnen we niet bij het product, maar bij de zorgsituatie:
Wij onderzoeken waar transfers onnodig zwaar zijn, kiezen per cliënt het juiste transferhulpmiddel en zorgen dat medewerkers het aantoonbaar goed gebruiken.
Daarbij kijken we naar de mogelijkheden van de cliënt, de clientreis (prognose) de mobiliteitsklasse per 24 uur en/of per dag, de benodigde zorghandeling, bed en matras, de beschikbare werkruimte en de belasting van de medewerker. Ook comfort en veiligheid van de cliënt wegen mee.
Op basis daarvan kan een glijzeil, glijlaken, glijdeken of een combinatie met een plafondlift passend zijn. Een glijzeil wordt doorgaans tijdelijk gebruikt. Een glijlaken kan in bed blijven liggen en ondersteunt zelfstandig of begeleid bewegen. Een glijdeken of wentelsysteem kan passend zijn bij regelmatig draaien, positioneren of intensieve comfortzorg.
De juiste keuze ontstaat dus niet vanuit een productnaam, maar vanuit een methodische analyse van de cliëntsituatie.
Pak de belasting bij de bron aan
De Praktijkrichtlijnen gaan uit van het bronprincipe. Eerst wordt onderzocht of een handeling zonder overbelasting kan worden uitgevoerd. Is de belasting te hoog, dan moet de werkwijze bij de bron worden aangepast, bijvoorbeeld met een passend hulpmiddel.
Alleen leren om “beter te tillen” maakt een te zware handeling niet veilig. Training is wél noodzakelijk om een gekozen hulpmiddel veilig, cliëntgericht en effectief te gebruiken.
De oplossing bestaat daarom uit vier samenhangende onderdelen: Analyse - passend hulpmiddel - vaardigheid - borging.
Vita-Care vertaalt deze aanpak naar vier praktische stappen:
- De goede dingen doen
We brengen de zorgsituatie en fysieke belasting in kaart m.b.v. Vita-Care Methodisch Denkkader. Denk hierbij aan: Wat kan de cliënt zelf, welke handeling is nodig en wat schrijven de Praktijkrichtlijnen voor? Hoe ziet de cliënt reis eruit en wat betekent dit voor de oplossing.
- De dingen goed doen
Medewerkers leren het gekozen hulpmiddel bewust en veilig gebruiken, bij voorkeur in hun eigen werkomgeving en met herkenbare praktijksituaties.
- De dingen beter doen
We evalueren of de oplossing werkelijk helpt. Verandert de cliëntsituatie of werkt het hulpmiddel niet optimaal, dan wordt de aanpak bijgesteld.
- De dingen zelfstandig laten doen
Zorgprofessionals, Ergocoaches en behandelaren leren zelf signaleren, analyseren en adviseren. Zo wordt gezond en veilig werken onderdeel van het dagelijks handelen.
Wanneer is goed gebruik aantoonbaar?
Goed gebruik betekent meer dan dat medewerkers een instructie hebben gevolgd. Het wordt zichtbaar wanneer:
- het hulpmiddel bij de juiste cliënt en handeling wordt ingezet;
- medewerkers de afgesproken werkmethode beheersen;
- de cliënt comfortabel en actief betrokken blijft;
- afspraken in het zorg- of transferplan staan;
- de fysieke belasting en het effect worden geëvalueerd;
- de werkwijze wordt aangepast als de cliëntsituatie verandert.
Zo ontstaat een doorgaande lijn van signaleren, analyseren en kiezen naar oefenen, evalueren en borgen.
Van richtlijn naar dagelijks handelen
Een passend hulpmiddel aanschaffen is een belangrijke stap, maar niet het eindpunt. Pas wanneer het hulpmiddel goed wordt gekozen, medewerkers ermee kunnen werken en de toepassing wordt geëvalueerd en geborgd, ontstaat blijvende verbetering.
Wilt u weten waar transfers binnen uw organisatie onnodig zwaar zijn?
Vita-Care onderzoekt samen met zorgmedewerkers, Ergocoaches en behandelaren de praktijksituatie en adviseert over de bewuste inzet van glijzeilen, glijlakens, glijdekens en plafondgebonden transferoplossingen.
Lees meer over praktijkgerichte training en advies van Vita-Care
Meer informatie: