Dwarsdenken in de zorg:
doorbreek vaste patronen en creëer beweging
Dwarsdenken
Van routine naar vernieuwing in de zorg
Dwarsdenken klinkt misschien eigenwijs. En dat is het ook een beetje. Maar juist die eigenwijsheid heeft de wereld veranderd. Denk aan Martin Luther King Jr., Thomas Edison en Mahatma Gandhi. Mensen die anders durfden te kijken, tegen de stroom in gingen en daarmee beweging creëerden.
In de zorg is dat niet anders.
Routine en protocollen zijn onmisbaar. Ze zorgen voor veiligheid en kwaliteit. Tegelijkertijd kunnen ze ook een blokkade vormen bij verandering. En precies daar komt dwarsdenken in beeld.
Workshop Dwarsdenken in de zorg
– 6 november 2013
Op 6 november 2013 had Passievoorzorg het genoegen om, samen met Hanny Post van Gewoon Lekker Werken, een workshop ‘Dwarsdenken in de zorg’ te verzorgen voor HBO-V studenten van het VZW Instituut voor Verpleegkunde Aleydis uit België. Als tweede trainer heb ik deze workshop mogen ondersteunen.
De kern?
Dwarsdenken helpt om los te komen van vaste gewoonten en opnieuw te kijken naar wat mogelijk is. Niet door harder te werken. Maar door anders te denken.
Van ‘ja maar’ naar ‘ja en’
Dwarsdenken vraagt om een andere manier van communiceren. Minder hiërarchisch. Meer horizontaal. Met ruimte voor ideeën, verbinding en creativiteit.
Het betekent ook het ombuigen van de bekende ‘ja maar…’-cultuur naar ‘ja en…’.
Een gedachte die mooi wordt beschreven in het boek Ja, maar… omdenken van Berthold Gunster. Geen problemen centraal. Maar mogelijkheden.
Dwarsdenken = creatief denken in de praktijk
Zoals Hanny Post tijdens de workshop aangaf: Dwarsdenken is creatief denken. Op een andere manier je doel bereiken. Dat maakt deze manier van denken juist zo waardevol voor professionals die verandering moeten begeleiden. Denk aan:
- Managers en teamleiders
- Ergocoaches
- Aandachtsvelders fysieke belasting
- Zorgprofessionals die beweging willen creëren op de werkvloer
Dwarsdenken helpt om mensen mee te krijgen. Niet door te duwen, maar door te verbinden.
Dwarsdenken en OER-redeneren:
anders kijken naar dezelfde werkelijkheid
Tijdens een bezoek aan de Hanzeborg (2019) werd voor mij opnieuw duidelijk: ook binnen de zorg zijn er dwarsdenkers nodig.
Samen met Lineke Verkooijen werkte ik vanuit het OER-redeneren (Ondersteuning Eigen Regievoering).
OER-redeneren betekent:
- Niet blijven hangen in ‘hoe het altijd ging’
- Maar opnieuw kijken naar wat iemand écht nodig heeft
- Vanuit het perspectief van de cliënt én de professional
Als OER-redeneerder laat u zich niet tegenhouden door ‘ja maar…’.
U zoekt naar mogelijkheden. Op elk niveau.
Van kleine praktische aanpassingen tot organisatie brede veranderingen.
Wat levert dwarsdenken op in de zorg?
Organisaties die ruimte geven aan dwarsdenken – bijvoorbeeld via OER-redeneren – merken het verschil:
- Meer leefplezier voor cliënten (leven zoals zij dat willen)
- Meer werkplezier voor medewerkers
- Betere afstemming van zorg op de vraag
- Efficiënter gebruik van tijd, mensen en middelen
Dwarsdenken loont.
Lef, doorzettingsvermogen en een lange adem
Dwarsdenken is niet altijd makkelijk.
Het vraagt lef. Doorzettingsvermogen. En het vermogen om met weerstand om te gaan. Een dwarsdenker:
- Gaat in tegen de gevestigde orde
- Wordt niet altijd direct begrepen
- Moet soms alleen beginnen
Maar juist daar ontstaat beweging. Zoals ook Albert Einstein en eerder genoemde leiders hebben laten zien: verandering begint bij anders durven kijken.
De rol van reflectie en blijven leren
Een echte dwarsdenker blijft kritisch. Ook op zichzelf.
- Wat kan anders?
- Wat werkt wel en wat niet?
- Welke signalen geven collega’s en cliënten?
Juist in die reflectie ontstaan nieuwe inzichten.
De basis van OER-redeneren (kort uitgelegd)
Het OER-model, ontwikkeld door Lineke Verkooijen, helpt om zorg anders te organiseren:
- Inventariseren van wensen (wat, hoe, waar, met wie)
- Onderscheid maken in geplande en ongeplande zorg
- Slim plannen op basis van cliëntwensen (OER-planner)
- Afspraken nakomen en afwijkingen registreren
- Leren en verbeteren via evaluatiemomenten
Het resultaat:
- Inzicht in werkdruk en personeelsinzet
- Betere verdeling van fysieke belasting
- Gerichte inzet van hulpmiddelen
- Meer regie voor de cliënt
Mijn drijfveer: zorg die klopt
Vanaf 2006 werkte ik samen met dr. Lineke Verkooijen. Zij heeft mij geleerd anders te kijken naar zorg.
Mijn overtuiging:
Zorg organiseren op basis van tijd, plaats, persoon en middelen creëert ruimte.
Ruimte om stil te staan bij het HOE:
- Werkmethoden
- Werkhouding
- Werkruimte
- Werkmiddelen
En juist daar ontstaat de verbinding tussen:
- Eigen regie voor de cliënt
- Gezond en veilig werken voor de medewerker
Dat is waar mijn passie ligt.
Bent u klaar om anders te kijken?
Wilt u als bestuurder of manager onderzoeken wat dwarsdenken en OER-redeneren voor uw organisatie kunnen betekenen?
U bent van harte welkom voor een oriënterend gesprek.
We luisteren naar uw vraag en denken graag met u mee.
Ook kunt u in contact komen met organisaties die hier al mee werken – zodat u uit eerste hand hoort wat het oplevert.